هستیم آنجا که کسی نیست

وسواس

اختلال وسواس که یکی از اختلالات شایع می باشد و اکثر مردم از این واژه استفاده میکنند .

اختلال وسواسی اجباری شامل افکار ناراحت کننده و تکرار شونده است که اصطلاحا وسواس گونه میگویند و بعد از آن اعمال جسمی یا ذهنی تکرارشونده و اجباری است که فرد بعد از انجام آن احساس راحتی و آرامش میکند .

این اختلال از گروه اختلالات اضطرابی است و وقتی که فرد دچار افکار ناراحت کننده و تکرار شونده میشود متعاقب آن دچار اضطراب نیز میگردد . تقریبا حدود ۲ درصد افراد جامعه به آن مبتلا هستند و حدود نیمی از این افراد ، علائم را در دوران کودکی و نوجوانی از خود بروز میدهد.

 فرد مبتلا به وسواس دارای افکار و تصاویر یا اعمالی هست که نمیتواند آنها را کنترل کند . بعبارتی آمدن این افکار دست خود فرد نیست . داستان به اینصورت است که شروع وسواس عواملی مختلفی دارد . می تواند دلیل ارثی داشته باشد ، یا دلیل فیزیولوژیک ، یا به علت سبک تربیتی خانواده و یا … به هر دلیلی که اتفاق بیافتند شدت آن در ابتدا خیلی زیاد نیست و اگر بخواهیم بصورت روان مطرح کنیم شاید شبیه یک گلوله برفی کوچک است که وقتی پروبالش بدهیم بزرگ و بزرگتر میشود بصورتی که بعد از مدتی حجم زیادی را بخود اختصاص میدهد . یعنی در ابتدا کم بوده و بعد از اینکه به آن توجه میشود بیشتر میشود . بیمار وسواسی در ابتدا وقت کمی را به افکار تکرار شونده و ناراحت کننده اختصاص میداد . اما به مرور زمان باید وقت بیشتری رابصورت ناخودآگاه به این افکار اختصاص  دهد و معمولا بیش از یک ساعت طول میکشد و زندگی روزانه فرد را مختل میکند . فرد مبتلا به وسواس میداند که این افکار و اندیشه ها نادرست هستند ، اما ته ذهنشان هم میترسند که نکند این افکار درست باشد و بنابرین به آن ادامه میدهند و از طرفی هم همچنان آزارشان میدهد و برای رهایی از این افکار ناراحت شونده دست به انجام کارهایی میزنند . در ابتدا با انجام این کارها احساس ارامش میکنند و بعبارتی یاد میگیرند که زمانی که این افکار به سراغشان آمد فلان کار را انجام بدهند تا احساس بهتری داشته باشند که البته این یک مسکن کوتاه مدت هست و بعد از مدتی همان رفتارهای تکرارکننده هم برایش ایجاد ناراحتی میکند ، چون خیلی از وقت روزانه را به این موضوع اختصاص میدهد ، بطوری که از انجام امور دیگر زندگی باز میماند.

 

برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

 
 

وسواس

کلمه ی وسواس از آن دست کلماتی است که خیلی پرکاربرد است و خیلی از افراد از آن استفاده میکنند . مثلا اگر کسی تمیز باشد ، میگویند وسواسی است ، یکی دقت در کار داشته باشد ، میگویند وسواسی است ، اگر مقررات را رعایت کند ، میگویند وسواسی است . اما آیا واقعا به هر رفتاری میتوان گفت وسواس ؟ به راستی وسواس چیست و ما به چه رفتارهایی رفتاررا میگوئیم رفتار وسواسی ؟ علائم آن چیست ؟ و چه نشانه هایی دارد ؟ آیا درمان هم دارد ؟ ما قصد داریم در این مقاله به سوالات فوق به زبانی ساده پاسخ بدهیم . شما اگر تمایل دارید در این زمینه بیشتر اطلاعات بدست بیاورید با ما همراه باشید.

وسواس چیست؟

مسلما قبل از هر اقدامی باید بدانیم که وسواس چیست و چه نشانه هایی دارد ، دلایل آن چیست  ، انواع آن چیست و … اختلال وسواس فکری – عملی یکی از ناتوان کننده ترین اختلال های اضطرابی است که با افکار تکرار شونده ، تکانه ، تصاویر اضطراب زا ، فعالیتهای رفتاری یا ذهنی که فرد وسواسی احساس میکند که باید با آداب و شرایط خاصی انجام شود تا اضطراب فرد پایین بیاید و ارامش نسبی پیدا کند در اختلال وسواسی فرد آگاهی دارد که افکار یا رفتارهایی که انجام میدهد غیر منطقی ست اما برای رهایی از اضطراب و ناراحتی آنرا انجام دهد هر چند که خودش هم از انجام آن راضی نباشد . اختلال وسواس در هر سنی ممکن است رخ دهد . و هم در زنان وجود دارد و هم در مردان ( که البته در زنان شایع تر است) هر رفتاری که تکراری باشد وسواسی نیست ، زمانی وسواسی است که زندگی فرد را مختل کند و هر کاری انجام میدهد که از شر وسواس خلاص شود باز بیشتر در دام وسواس خواهد افتاد . تصور کنید که افکار وسواسی یک گلوله برفی کوچک است که ما از آن احساس خوبی نداریم ، بعد برای اینکه احساس بهتری پیدا کنیم مثلا افکار خاصی را در ذهنمان پرورش میدهیم یا رفتار خاصی میکنیم تا حس بهتری پیدا کنیم . بعد مدتی بعد دوباره آن افکار به سراغ ما میاید و ما یادمان میاید که دفعه ی قبل که اینطوری شده بودم فلان کار را کردم ، پس دوباره برای اینکه باز از شر اضطراب و اون افکار خلاص شوم ، دوباره همان کار قبل را انجام میدهم و اینبار بیشتر انجام میدهم و بعد آرام میشویم و اتفاقی که میافتد این  استکه یاد میگیریم منبعد هر زمان فکر مزاحمی داشتیم فلان کار را انجام بدهیم و هر بار بیشتر از دفعه ی قبل و اون گوله برفی کوچک همینطور بزرگ و بزرگ تر میشود بصورتی که در آخر یک بهمن بزرگ میشود که همه ی زندگی ما را تحت الشعاع خود قرار میدهد. فرد ساعات زیادی از روز را صرف انجام امور غیر منطقی انجام میدهد و به جایی میرسد که خودش از این موضوع خسته میشود و در نتیجه نیاز دارد که از یک کارشناس برای مشکل خود کمک دریافت نماید .

تعریف وسواس

در علم روانشناسی افکار مزاحمی که در فرد اضطراب ایجاد میکند و تکرار شونده است  و وادار به انجام اعمال و اداب ناخواسته می‌کند که آن هم تکرار شونده است و اعمال تکرار شونده اضطراب زدا و ارامش بخش است را  وسواس می‌گویند. فردی که ب اختلال وسواس دارد نسبت به غیر منطقی بودن آن آگاه است اما نمیتواند خود را از شر افکار و اعمال وسواسی خلاص کند.

انواع وسواس

همانطورکه عنوان شد همه ی ما واژه وسواس را به کرات شنیده و استفاده کردیم . خیلی از ما این کلمه را در مورد شستشو ، تمیزی و مقرراتی بودن استفاده میکنیم . اما واقعا وسواس به همین چند مورد بسنده میشود . جواب منفی است . وسواس در معنای کلی به دو دسته تقسیم میشود : وسواس فکری  و وسواس عملی .

وسواس فکری :

عموما شامل ترس از آلودگی ، مواد سمی ، ترس از آسیب رساندن به خود و دیگران به دلیل بی احتیاطی یا ترس از انجام یک عمل غیرقابل قبول است . سایرنمونه های دیگر عدم تقارن یا دور انداختن اجسام و ترس های خرافاتی و … است . مانند اینکه فرد بسیار مذهبی میترسد که کفر بگوید یا همسری که میترسد همسر خود را بکشد  که فرد فکر میکند این افکار غیرقابل کنترل به سراغش میاید . این افکار استرس زا و اضطراب آور هستند . نمونه هایی از آن مانند:

  • ترس از آسیب زدن به دیگران
  • وسواس جنسی و افکار ممنوعه
  • وسواس کمال گرایی
  • ترس از کفر گفتن و وسواس مذهبی و…

پیشنهاد می کنم برای اینکه بیشتر بداند اینجا را کلیک کنید

وسواس عملی :

به آن رفتارهایی آیین مند هم میگویند . معمولا وسواس عملی بصورت رفتارهای آشکار مانند شستشوی طولانی مدت ، کنترل مکرر شیر گاز ، یا اعمال ذهنی مثل ذکر گفتن مثل ذکر گفتن و دعا کردن ، تکرار کلمات . که انواعی از قبیل احتکار کردن ، چیدن وسایل روی هم و … انجام میدهد . این افکار استرس زدا و اضطراب زدا هستند.

  • شستن مداوم دست‌ها و یا بدن
  • شمارش اشیاء
  • چک کردن مداوم وسایل  مانند بررسی چندباره قفل شدن در
  • چینش بیش از حد و نظم دادن به وسایل
  • خوردن غذا به ترتیب خاص و…
  •  
وسواس

از دیگر انواع وسواس عبارتند از:

اختلال احتکار

وسواس پوست کنی

وسواس موکنی

بدریخت انگاری بدنی

فارغ از انواعی که بالا ذکر کردیم میتوانیم یک تقسیم بندی کلی از وسواس داشته باشیم:

  • وسواس چک کردن : چک کردن مداوم و چندین بار موضوعات مختلف مانند کلید ، برق ، گاز ، اتو ، چراغ و غیره ، یا حتی در مورد بدن خود خیلی چکاپ کنند که بیمار نباشند و بخاطر همین آزمایش های زیادی نیز ممکن است انجام بدهند .
  • وسواس تمیزی: ترس از اینکه جایی کثیف نباشد و یا خوب شسته نشده باشد ، را دارند. و تصور میکنند که همه چیز و همه کس کثیف هستند و او باید مدام تمیز کند .
  • وسواس تقارن : اینکه همواره به دنبال این هستند که همه چیز سر جای خودش باشد یک جاگزاری خط کش گونه و مرتب .
  • وسواس فکری و عملی : شامل وسواس   فکر کردن مداوم به یک موضوع که وسواس فکری میگویند و وسواس عملی که انجام یکسری رفتاریا افکار که فرد را به آرامش برساند.

وسواس احتکار

در گذشته یک باوری وجود داشت که میگفتند هر کسی وسواس دارد ، خسیس هم هست . احتکار یعنی اینکه چیزها یا مواردی را جمع آوری کردن . اما وسواس احتکار یعنی چه ؟ فردی که مبتلا به این اختلال است قادر نیست که اموال و وسایل کهنه و فاقد ارزش خود را دور بیاندازد . این موضوع نه تنها در مورد وسایل خودش است که در مورد اموال و وسایل کهنه دیگران که بیرون گذاشتند نیز صدق میکند . بعضی از این افراد ممکن است در زمنیه خرج کردن هم مشکل داشته باشند و اصطلاح عامیانه ما خسیس هستند . اگر به آنها بگویید که فلان چیز را دور بیانداز میگوید که حیف است و اینکه شاید روزی به آن نیاز داشته باشم . این افراد هوش هیجانی پایینی دارند یعنی متوجه نیستند این کاری که انجام میدهند ، چه تاثیری روی اطرافیانشان دارد . این افراد به جای اینکه به افراد دلبستگی داشته باشد به اشیا دلبستگی دارند .

افراد مبتلا به این احتلال یا اصلا بینش به کارشان ندارند ، یا بینش نسبی دارند و یا بینش کامل دارند . افرادی که بینش ندارند باید تحت درمان انگیزشی قرار بگیرند .

وسواس پوست کنی

فردی که مبتلا به وسواس پوست کنی است قادر به مهار وسوسه کندن پوست خود نیست . این افراد پوست بدن خود را میکنند به گونه ای که به خود آسیب میرساند . بارها تصمیم میگیرد که اینکار را نکند ، اما متاسفانه قادر به ترک این رفتار نیست .

اسن مشکل نباید ناشی از مصرف مواد مخدر مثل کوکائین باشد . کسانیکه کوکائین مصرف میکنند هم تصور میکنند که چیزی یا حشره ای روی پوستشان میخزد و حرکت میکند .

وسواس موکنی

فردی که به وسواس موکنی مبتلا است ، قادر به مهار موکندن خود نیست . ممکن است بخشی از سرش خالی شده باشد  . قبل از اینکه بخواهد مو بکند احساس ناراحتی شدیدی میکند و در نهایت به این خواسته اش تن میدهد که موی سر یا ابروی خود را بکند و بعد ازااینکار هم پشیمان خواهد شد . این وسواس در مردان شایع تر است .

وسواس بدریخت انگاری بدنی

فرد مبتلا به وسواس بدریخت انگاری بدنی به ظاهر بدنی خود خیلی گیر میدهد . فرد ظاهر بدنی طبیعی دارد و اگر ایرادی در ظاهرش دارد یک ایراد جزئی است . اما او این باور را دارد که بخشی از بدنش شرم آور است و در نتیجه ممکن است آن قسمت را مخفی کند یا آسیبی به آن برساند . این افراد بیشتر روی صورت خود حساس هستند این افراد مدام دست به عملهای جراحی میزنند تا تبوانند رضایت خود را کسب کنند . نمونه ای از آین افراد را میتوان مایکل جکسون را نام برد

علائم و نشانه‌های وسواس

اختلال وسواس دارای نشانه های هستند که زمانی که آن نشانه ها را داشته باشند میتوان تشخیص وسواس به آن داد . ولی خوب افراد باید به روانشناس مراجعه کنند تا تشخیص درست به آن داده شود . برای اینکه اطلاعات بیشتری در این مورد بدست بیاورید ما در زیر به چند نمونه از این علامت اشاره میکنیم تا با آگاهی که در این خصوص بدست میاورید ، بتوانید در صورت مشاهده این علائم با یک روانشناس مشورت نمایید .

  • افکار ، امیال ، تصاویر ذهنی تکراری و دائمی ، که فرد در مقطعی از زمان آن را مزاحم و ناخوانده میداند . از طرفی فرد تلاش میکند که این افکار ، امیال ، تصاویر ذهنی را سرکوب کند یا بوسیله یک فکر دیگر آن را خنثی کنند .
  • انجام رفتارهای تکراری مثل شستن مکرر دست و مرتب کردن و چک کردن ، یا اعمال ذهنی تکراری مثل شمارش کردن ، دعا کردن و تکرار کلمات در سکوت که فرد احساس میکند که با آداب خاصی حتما آن را انجام دهند.
  • یکی از نشانه های وسواس که خیلی هم شایع است اضطراب است در وابع زمانیکه افکار و امیال و تصاویر ذهنی به سراغ فرد میاید ، فرد دچار اضطراب میشوند .
  • این افراد دچار شک و تردید هستند که آیا آن امور را انجام بدهند یا خیر و اصولا آنها دچار تردید و دو دلی هستند .
  • این افراد نگرانی بیش از حدی دارند که دچار آلودگی نشوند و بیمار نشوند .
  • افراد وسواسی افکار مزاحم و ازار دهنده دارند که آنها را وادار به انجام اعمال نا خودآگاهی میکند .
  • این افراد مدام علاقه دارند که هر کاری که انجام میدهند بعد از آن مدام آن را وارسی کنند که ایا درست انجام داده اند یا خیر . لیکن این وارسی یکبار نیست ، بلکه چندین بار اینکار را انجام میدهند.
  • افراد وسواسی کارهای عادی روزانه را چندین و چند بار و برای مدت طولانی انجام میدهند.

علل ابتلا به وسواس

البته که هنوز دلیل مشخص و صد در صدی برای ابتلا به وسواس وجود ندارد . اما عوامل و دلایلی این ابتلا را بیشتر میکند. مواردی که این شرایط را بیشتر میکند را نام میبریم.

  • زمینه خانوادگی : والدین و خواهر و برادر یا نزدیکانی که وسواس دارند .
  • دلایل فیزیولوژیکی : تفاوتهایی که در ساختار فیزیولوژیکی و مغزی این افراد وجود دارند
  • افرادیکه مبتلا به بیماریهای جسمانی هستند و مدتی بخاطر آن باید اصولی را رعایت میکردند و بعد از آن هم به آن رفتار ادامه میدهند. البته میتواند که در خانواده هم فرد بیماری داشته اند که اطرافیان هم آن را انجام میدهند و بعد از مدتی مدل رفتاری شان میشود .
  • تجربیات اتفاقات تلخ گذشته
  • تعرض های جنسی در دوران کودکی
  • افرادی که افسردگی یا اضطراب یا اختلالات روانی دارند

درمان وسواس

برای درمان وسوس ابتدا باید تشخیص گذاری شود ، که البته باید توسط روانشناس انجام پذیرد .

همیشه وقتی علت یک اختلال دلیل فیزیولوژیکی داشته باشد ، یا علائم فیزیولوژیکی دارد ، دارو درمانی است . داروهایی که بعضی از آنها برای درمان افسردگی یا سایر اختلالات روانی نیز مورد استفاده قرار میگیرد .

رفتار درمانی به اندازه دارودرمانی موثر است و مطالعات نشان داده که نتایج رفتار درمانی بلند مدت است که میتواند سرپایی یا بستری شوند و رفتار درمانی صورت پذیرد . تکنیکهایی مثل حساسیت زدایی ، متوقف کردن افکار ، غرقه سازی و … .

رواندرمانی یکی دیگر از شیوهای موثر برای وسواس است که مورد استفاده قرار میگیرد . افراد وسواسی بعلت اینکه بینش درستی بابت رفتارو افکارشان ندارند و نمیتوانند از شر این افکار خلاص شوند با کمک رواندرمانی بخصوص درمان شناختی رفتاری میتوان کمک موثری به این افراد نمود .

خانواده درمانی هم معمولا در حمایت کردن از خانواده های افراد مبتلا به وسواس برای کاهش اختلافات خانوادگی مورد استفاده قرار میگیرد .

خلاصه کلام اینکه اختلال وسواس از هر نوعی که باشد ، بخصوص وسواس فکری – عملی که خیلی شایع است و بصورت یک طیف از کم به زیاد وجود دارد و اگر به موقع و زمانیکه شدت آن کم است تشخیص گذاری و درمان نشود ، ادامه دار خواهد بودو بیشتر خواهد شد . از طرفی فرد ممکن است که فکر کند که کاری به کار کسی ندارد و مشکل خودش است . اما فرد وسواسی اگر ازدواج کند ، هم در خانواده مشکل ایجاد میکند ، هم فرزندان وسواسی تربیت میکند و این چرخه همچنان ادامه پیدا خواهد کرد . بنابرین توصیه میکنیم چنانچه علائمی از این دست را مشاهده میکنید حتما با روانشناس در ارتباط باشید . کارشناسان ما میتوانند دراین خصوص با شما مشاوره داشته باشند . شما می توانید با ما مشورت نمایید .